حسابداري واحد هاي بازرگاني و تجاري ، در رابطه با ماهيت حسابها و همچنين حسابهاي موقت و دائم يك توضيح مختصري بدم .
در حسابداري هر حساب داراي يك ماهيت است يعني حسابها ماهيتاً يا بدهكار هستند و يا بستانكار . حالا دونستن اين ماهيت به چه درد ميخوره انشاءالله در زماني كه حسابداري رو مقداري وارد بشيد بيشتر به اهميت اون پي خواهيد برد و متوجه خواهيد شد كه ماهيت حسابها از بحث دو طرفه بودن حسابداري نشات گرفته و كنترل بعضي از حسابها با دونستن ماهيت اون حساب انجام ميشه .
در ارتباط با حسابهاي موقت و دائم هم قبلاً يك توضيح مختصر دادم كه حسابها در يك دسته بندي كلي به دو نوع حسابهاي موقت و حسابهاي دائم تقسيم ميشوند .
1 - حسابهاي موقت :
حسابهايي هستند كه مربوط به عمليات حسابداري در يك سال مالي هستند و در پايان سال با يك حساب واسطه بسته شده (صفر ميشوند) و در نهايت نتيجه عمليات آنها به حسابهاي دائم منتقل ميشن و باز در ابتداي سال بعد مجدداً افتتاح ميشوند ضمناً به اين نوع حسابها ، حسابهاي سود و زياني هم ميگن مانند حسابهاي درآمد و هزينه .
2 - حسابهاي دائم :
حسابهايي هستند كه از ابتداي تاسيس يك واحد تجاري افتتاح شده و عمليات حسابداري سالهاي مختلف در آنها انجام شده و مانده آنها از يك سال به سال مالي بعد منتقل ميشوند ضمناً به اين نوع حسابها ، حسابهاي ترازنامه اي هم ميگن مثل داراييها ، بدهيها و حساب سرمايه .

 

ترازنامه كه گاهي اوقات به آن صورت وضعيت مالي نيز گفته مي شود عبارت است از فهرستي از تمام داراييها ، بدهيها و سرمايه يك واحد تجاري در يك تاريخ زماني معين كه معمولاً پايان دوره مالي مي باشد . 

به طور كلي ترازنامه بر اساس معادله حسابداري يعني سرمايه + بدهيها = داراييها شكل گرفته است و همانطور كه از نامش (ترازنامه) پيداست هر دو طرف آن بايد برابر باشد و به دو طريق تهيه مي شود : 

1- شكل حساب تي (T) 

2- شكل گزارشي

چون معمولاً ترازنامه به شكل تي تهيه ميشود لذا در اين درس فقط شكل تي آن را توضيح ميدهيم .

در ترازنامه به شكل تي تمام داراييها اعم از جاري و ثابت در سمت راست ترازنامه و تمام بدهيها اعم از جاري و بلندمدت و حساب سرمايه در سمت چپ ترازنامه آورده مي شوند . 

ترازنامه با توجه به اطلاعات موسسه خدماتي محمد و حسن به شكل تي به صورت زير مي باشد : 

                               موسسه خدماتي محمد و حسن 

                                              ترازنامه 

                                       به تاريخ 31/2/84

 

صورت حساب سود و زيان                 income statement
صورت حساب سود و زيان همانطور كه از نامش پيداست جهت تعيين سود يا زيان ويژه واحد مالي تهيه ميشه و شامل خلاصه اي از درآمدها و هزينه هاي براي يك دوره زماني معين مي باشد.
اين صورت حساب معمولا به دو طريق تهيه مي شود :
1- تك مرحله اي
2- دو مرحله اي
صورت حساب سود و زيان به روش تك مرحله اي :
در اين روش ابتدا كليه درآمد ها يكجا و در ادامه كليه هزينه ها در زير آنها آورده مي شود و در نهايت از تفاضل آنها به سود يا زيان قبل از كسر ماليات مي رسيم كه با كسر ماليات (در صورتي كه موسسه سود داشته باشد) به سود يا زيان بعد از كسر ماليات يا همان سود يا زيان ويژه خواهيم رسيد .
صورت حساب سود و زيان به روش دو مرحله اي :
در اين روش ابتدا درآمدهاي عملياتي آورده شده در ادامه هزينه هاي عملياتي ذكر مي گردد كه از تفاضل اين دو به سود يا زيان عملياتي مي رسيم در مرحله بعد درآمدهاي غير عملياتي و هزينه هاي غير عملياتي آورده مي شود كه از تفاضل اين مرحله و مرحله قبل به سود و زيان قبل از كسر ماليات مي رسيم كه با كسر ماليات به سود و زيان بعد از كسر ماليات يا همان سود و زيان ويژه خواهيم رسيد .
به صورت حساب سود و زيان صورت حساب درآمد يا صورت حساب عمليات نيز گفته ميشود . مهمترين بخش صورت حساب سود و زيان قسمت پاياني آن يعني سود يا زيان ويژه است كه نتيجه فعاليت يك واحد تجاري را نشان مي دهد كه آيا واحد تجاري در طول دوره مالي فعاليتش سود آور بوده است و يا خير.
به طور كلي صورت سود و زيان يك واحد خدماتي به روش تك مرحله اي به صورت زير مي باشد :

                                       موسسه خدماتي ............
                                       صورت حساب سود و زيان
                                   براي سال مالي منتهي به 29/12/××

---

درآمد ها :
درآمد خدمات                                                                ××
كسر مشود هزينه ها :
هزينه اجاره                               ××
هزينه بيمه                               ××
هزينه حقوق                             ××
هزينه آب و برق و تلفن                ××
جمه هزينه ها                                                             (××)
سود (زيان) قبل از كسر ماليات                                        ××
ماليات                                                                        (×)
سود (زيان) ويژه                                                            ××

 
حالا با توجه به مطالب ارائه شده در بالا  و با توجه به مفروضات درسهاي قبلي صورت حساب سو و زيان براي موسسه خدماتي محمد و حسن يه شكل زير تهيه ميشود :

                                   موسسه خدماتي محمد و حسن
                                        صورت حساب سود و زيان
                                  براي دوره مالي منتهي به 31/2/84

---

درآمد :
درآمد خدمات آموزشي                                                           5.000.000
كسر ميشود هزينه ها :
هزينه اجاره                                                     1.000.000
هزينه حقوق                                                   1.000.000
هزينه آب و برق و تلفن                                      250.000
جمع هزينه ها                                                                      2.250.000
سود و (زيان) قبل از كسر ماليات                                              2.750.000
ماليات به ماخذ 25%                                                             (687.500)
سود (زيان) ويژه                                                                    2.062.500

* سود(زيان) ويژه :چنانچه درآمد هاي يك واحد مالي نسبت به هزينه هاي آن بيشتر باشد آن واحد مالي داراي سود بوده و اگر هزينه ها نسبت به درآمد ها بيشتر باشند واحد مالي داراي زيان است .
** درآمد هاي عملياتي و هزينه هاي عملياتي به مواردي گفته ميشود كه مستقيماً مربوط به عمليات جاري و اصلي شركت است و در غير اينصورت از اصطلاح درآمد و هزينه غير عملياتي استفاده ميشود . بطور مثال در موسسه خدماتي محمد و حسن درآمد آموزشي جزو درآمد هاي عملياتي بوده و اگر همين موسسه با فروش يكدستگاه خودرو منافعي به دست بياورد چون جزو عمليات جاري آن نبوده بنابر اين درآمد آن غير عملياتي محسوب ميشود .
*** مآخذ 25% طبق قانون مالياتهاي مستقيم محاسبه شده است

صورت حساب سرمایه یکی از صورتهای مالي است و بيانگر خلاصه تغييراتي است كه در سرمايه يك واحد تجاري طي يك دوره مالي يا يكسال مالي روي مي دهد .

صورت حساب سرمايه با سرمايه اول دوره شروع شده در مرحله بعدي اگر مالكين شركت سرمايه گذاري مجدد در موسسه خود انجام داده باشند مبلغ اين سرمايه گذاري به سرمايه اول دوره اضافه ميشه همچنين اگر سود ويژه هم در طي همان دوره كسب كرده باشند مبلغ اين سود نيز به سرمايه اول دوره اضافه مي شود اما در ادامه اگر مالكين برداشتي از حساب شركت كرده باشند يا اينكه در طي دوره زيان ويژه داشته باشند ، اين دو مبلغ از سرمايه اول دوره كسر مي شود كه در نهايت به مبلغ سرمايه پايان دوره خواهيم رسيد .

پس به طور كلي تغييرات در سرمايه به دو صورت مي باشند

1- تغييراتي كه باعث افزايش در سرمايه اند        

2- تغييراتي كه باعث كاهش در سرمايه اند

 همانطور كه متوجه شديد مبلغ سرمايه گذاري مجدد و سود ويژه باعث افزايش در سرمايه شده و مبلغ برداشت مالكين از حساب شركت و زيان ويژه باعث كاهش در حساب سرمايه مي شوند .

 

صورت سرمايه يك واحد خدماتي به طور كلي به صورت زير تهيه ميشود :

                             موسسه خدماتي ..................

                                    صورت حساب سرمايه

                          براي دوره مالی منتهي به 31/02/84

سرمايه اول دوره                                                                 ×××

اضافه ميشود :

سرمايه گذاري مجدد                   ×××

سود ويژه                                  ××      

                                                                 ×××

كسر ميشود :

برداشت                                    ××

زيان ويژه                                   ××                                         

                                                                 (××)  

افزايش (كاهش) در سرمايه                                                    ×××  

سرمايه پايان دوره                                                                ×××

 

 نكته :

در طول يك سال مالي شركت  يا سود دارد يا زيان ، اما من در صورت حساب سرمايه بالا هر دو مورد را اشاره كردم كه با توجه به اينكه شركت شما سود داشته يا زيان مي توانيد مبلغ موجود را در محل مناسب از صورت حساب سرمايه قرار داده و به اين ترتيب سرمايه پايان دوره را محاسبه نماييد .

حال با توجه به مطالب بالا صورت حساب سرمايه با توجه به اطلاعات مالي موسسه خدماتي محمد و حسن به شکل زیر ارائه میشود :

 

                             موسسه خدماتي محمد و حسن

                                    صورت حساب سرمايه

                          براي دوره مالی منتهي به 31/02/84

سرمايه اول دوره                                                                50.000.000

اضافه ميشود :

سرمايه گذاري مجدد                   10.000.000

سود ويژه                                  2.062500

                                                                   12.062.500

كسر ميشود :

برداشت                                    1.500.000

                                                                   (1.500.000)

 افزايش در سرمايه                                                               10.562.500

سرمايه پايان دوره                                                                60.562.500

يك واحد تجاري چگونه مي تواند نتايج حاصل از رخدادهاي مالي را كه در طول يك سال مالي اتفاق افتاده را در اختيار ديگران قرار دهد . همانطور كه در درسهاي قبلي هم متوجه شديد راه حل اين كار صورتهاي مالي هستند .

صورتهاي مالي يك واحد تجاري شامل صورتهاي ذيل مي باشند كه آنها را به ترتيب در درسهاي متوالي براتون توضيح خواهیم داد .

۱ - صورتحساب سرمایه

۲ - صورتحساب سود و زیان

۳ - صورت وضعیت مالی (ترازنامه)

چيزي كه در تمام صورتهاي مالي فوق مشترك مي باشد سر فصلهاي اين صورتهاي مالي است اصولا در قسمت بالاي تمامي صورتهاي مالي ابتدا نام واحد تجاري مثل موسسه خدماتي محمد و حسن ، در سطر بعدي نام صورت مالي مثل صورت سود و زيان و در نهايت تاريخ يا دوره زمانيكه صورت مالي براي آن دوره تهيه شده قرارمي گيره . در اين ميان ترازنامه به تاريخ تهيه ميشه ( مثلا 29/12/83 ) ولي صورت سود و زيان ، صورت سرمایه به دوره مالي منتهی به ... تهيه ميشود ( مثلا براي دوره مالي منتهي به 29/12/83 )

*سال مالی چیست ؟

سال مالي مدت زمانيه كه يك چرخه حسابداري طول میکشه كه معمولاْ در كشورمان يك سال شمسي مي باشد که از اول فروردين شروع و تا پایان اسفند ادامه داره .

 

               ****  اهمیت استفاده از تراز آزمایشی****

بايد بگم كه حسابداري يك سيستم دوطرفه است يعني هر رويداد مالي داراي دو طرف حساب است و در مقابل هر مبلغ بدهكار يك مبلغ بستانكار وجود داره بنابر اين ميشه گفت هميشه جمع هر دو طرف بدهكار و بستانكار كليه حسابها (در دفتر روزنامه يا كل ) با هم مساوي است و اگر مساوي نباشه يك جاي كار ميلنگه .
با توجه به مطالب بالا انتخاب عنوان تراز آزمايشي براي مانده حسابهاي دفتر كل انتخاب خوبي است چرا كه اين تراز به اين منظور تهيه ميشه كه برابري بدهكار حسابها و بستانكار حسابها رو آزمايش كنه .
اگر جمع بدهكارها (مانده اقلام بدهكار) و جمع بستانكارها (مانده اقلام بستانكار) برابر نباشه ميشه نتيجه گرفت كه اشتباهاتي صورت گرفته است كه اصولا با محاسبه مابه التفاوت جمع بدهكارها و بستانكارها مي توان برخي از اشتباهات را پيدا كرد .
بنابراين اگر جمع بدهكارها و جمع بستانكارهاي تراز آزمايشي برابر نبودند مي توانيم براي راحتتر پيدا كردن موارد اختلاف يكي از روشهاي زير را امتحان كنيم .

1- ممكنه كه حسابي از تراز آزمايشي حذف شده باشه ، بنابراين انتقال تمامي حسابها و مانده هاي آنها را از دفتر روزنامه به دفتر كل رديابي كنيد .
2- ممكنه اختلاف از ثبت در دفتر روزنامه و يا نقل به دفتر كل صورت گرفته باشد .در اين صورت دفتر روزنامه را براي مقدار اختلاف جستجو كنيد . فرض كنيد جمع كل ستون بدهكار تراز آزمايشي موسسه خدماتي محمد و حسن برابر با 94.000.000 ريال و جمع كل ستون بستانكارهاي اين موسسه 95.500.000 ريال باشد حالا اين اختلاف ممكنه مربوط به اين باشه كه يه مبادله در دفتر روزنامه اشتباه ثبت شده باشه ، و يا به طور اشتباه به دفتر كل منتقل شده باشه پس بايد به دنبال يه مبلغ 1.500.000 ريالي بگرديد .
3- اختلاف بين جمع بدهكارها و جمع بستانكارها را بر عدد 2 تقسيم كنيد . در صورتي كه اختلاف قابل تقسيم باشد ، احتمالاً اختلاف ناشي از ثبت اشتباهي يك بدهكار در طرف بستانكار و يا بالعكس مي باشد . براي مثال فرض كنيد كه در يك مبادله 3.000.000 ريالي موسسه خدماتي فوق به جاي اينكه حساب بانك بدهكار شود اشتباهي بستانكار شده است در نتيجه جمع بستانكارها مبلغ 3.000.000 ريال بيشتر از ميزان واقعي و جمع بدهكارها مبلغ 3.000.000 ريال كمتر از ميزان واقعي خواهد بود . لذا بين جمع بدهكارها و بستانكارها در كل 6.000.000 ريال اختلاف پيش مي آيد

تا اينجا مراحل ثبت و طبقه بندي رو طبق تعريف حسابداري با هم خونديم و پس از انتقال رويدادهاي مالي از دفتر روزنامه به دفتر کل مانده گيري حسابها رو هم انجام داديم.

 مانده گيري حسابها از مابه التفاوت جمع ستون بدهکار و ستون بستانکار یک حساب بدست می آید. برای مثـال مبـلغ 87.000.000 ریال مانــده حساب بانــک از محاسبـه مابه التفـاوت جمع ستون بدهکـار حساب بانك یعنی 93.000.000 ریال و جمع ستون بستانکارحساب بانك یعنی 6.000.000 ریال بـدست آمده است .

در اينجا بايد توجه داشت كه اگر جمع ستون بدهکار یک حساب بزرگتر از جمع ستون بستانکار همان حساب باشد آن حساب دارای یک مانـده بدهکـار است ماننـد حساب بانـک که دارای مانـده بدهکـار می باشد و بالعکس اگر جمع ستون بستانکار یک حساب بزرگتر از جمع ستون بدهکار همان حساب باشد آن حساب دارای یک مانده بستانکار است مانند حساب بستانكاران که دارای مانده بستانکار میباشد .

اصولاً شرکتها قبل ازتهیه صورتهای مالی نهایی برای راحت تر تهیه شدن این صورتها یک رویه اضافی را طی می کننـد . و اقدام به تهیـه تراز آزمایشـی می کننـد . که البتـه این تراز جـزء صورتـهای مالی اساسی شرکـت نیست فقط يك طبقه بندي مجدد حسابها است . این تراز فهرستی از عناوين تمامي حسابهای دفتر کل و مانده های آنها می باشـد . ابتدا حساب دارایی ها بعد حساب بدهیـها بعـد هم حسـاب سرمایه و در نهایت حساب درآمد و هزینه ها نوشته ميشوند .(به شكل زير)

اگر سیستم ثبت دو طرفه حسابداری به درستی اجرا گردد ، باید جمع ستون بدهكار و جمع ستون بستانکار تراز آزمایشی با هم برابر گردند که در این صورت تراز آزمايشي از طریق اثبات تساوی جمع بدهکارها و بستانکارها صحت عملیات مالی موسسه را تا حدودي نشان می دهد . تراز آزمایشی را در هر زمان میتوان تهیه کرد ولی معمول رویه این است که اصولا در پایان دوره مالی و قبل از تهيه صورتهاي مالي تهیه می كنند .

تراز آزمایشی مانده حسابهای موسسه خدماتی محمد و حسن بعنوان نونه به شكل زير ارائه ميشود .

                       

موسسه خدماتی محمد و حسن

 

تراز آزمایشی

 

به تاریخ 31/2/84

توضيخ اينكه تراز آزمایشی فوق را چهار ستونی می گویند كه به شکل دو ستونی هم می توان آن را تهیه نمود که در حالت دو ستونی فقط ستونهاي مانده حسابها را دارا می باشد .

 

قسمت سوم دفتر کل رو خدمتتون عرضه میکنم اگر خدا بخواهد در ارسال بعدی به توضیح صورتحسابهای سرمایه سود و زیان و ترازنامه میپردازیم.

          عنوان حساب : ملزومات

---

تاريخ             شرح                 مبلغ بدهکار        مبلغ بستانکار          مانده

---

20/2/84    خريد ملزومات        500.000                                      500.000

---

          عنوان حساب : اثاثه

---

تاريخ             شرح                 مبلغ بدهکار        مبلغ بستانکار          مانده

---

17/1/84     خريد اثاثه            2.000.000                                   2.000.000

---

          عنوان حساب : اسناد پرداختني

---

تاريخ             شرح               مبلغ بدهکار        مبلغ بستانکار          مانده

---

25/2/84    دريافت وام                                    30.000.000        30.000.000

---

          عنوان حساب : بستانكاران

---

تاريخ             شرح                 مبلغ بدهکار        مبلغ بستانکار          مانده

---

20/2/84    خريد ملزومات                                  500.000               500.000

---

          عنوان حساب : بدهكاران

---

تاريخ             شرح                 مبلغ بدهکار        مبلغ بستانکار          مانده

---

30/1/84 درآمد دوره آموزشي   3.000.000                                   3.000.000

---

 

ادامه حسابهای دفتر کل به شرح زیر است مابقی رو فردا خدمتتون عرض میکنم .

          عنوان حساب : درآمد

---

تاريخ             شرح                 مبلغ بدهکار        مبلغ بستانکار          مانده

---

30/1/84  درآمد دوره  آموزشي                         5.000.000          5.000.000

---

          عنوان حساب : هزينه اجاره

---

تاريخ             شرح                 مبلغ بدهکار        مبلغ بستانکار          مانده

---

30/1/84    هزينه اجاره           1.000.000                                  1.000.000

---

          عنوان حساب : هزينه آب و برق و تلفن

---

 تاريخ             شرح                   مبلغ بدهکار        مبلغ بستانکار          مانده

---

16/2/84 هزينه آب و برق و تلفن   250.000                                     250.000

---

          عنوان حساب : هزينه حقوق

---

تاريخ             شرح                 مبلغ بدهکار        مبلغ بستانکار          مانده

---

15/2/84    حقوق حسابدار     1.000.000                                   1.000.000

---

          عنوان حساب : برداشت

---

تاريخ             شرح                 مبلغ بدهکار        مبلغ بستانکار          مانده

---

28/2/84    برداشت حسن      1.500.000                                   1.500.000

---

 

در اصل ادامه چرخه حسابداري است . تا به اينجا كليه مطالبي كه گفته شد مربوط به قسمت ثبت در تعريف حسابداري بود حالا ميخواهيم بپردازيم به قسمت طبقه بندي كه براي اين كار تو دفتر كل شروع ميكنيم به افتتاح حساب هاي لازم به شكل زير و گردش هر حساب را با توجه به ثبت هاي زده شده در دفتر روزنامه اگر بدهكار باشه در قسمت بدهكار و اگر بستانكار باشه در قسمت بستانكار به شكل زير مي نويسيم و در قسمت مانده ما به التفاوت مبالغ بدهكار و بستانكار رو مينويسيم اين كار رو طبق تعريف حسابداري كه قبلاً براتون گفتم طبقه بندي ميگن يعني انتقال اطلاعات مالي از دفتر روزنامه به دفتر كل
(ضمناً چون اين يادداشت طولاني ميشه براي اينكه خسته كننده نباشه اون رو طي دو يا سه يادداشت ميگذارم)

          عنوان حساب : صندوق

  تاريخ             شرح                 مبلغ بدهکار        مبلغ بستانکار          مانده

---

16/2/84    واريز به صندوق            500.000                                     500.000
16/2/84    هزينه آب و برق و تلفن                           ۲۵۰.۰۰۰            250.000

---

          عنوان حساب : سرمايه

---

  تاريخ             شرح                 مبلغ بدهکار        مبلغ بستانکار          مانده

---

15/1/84  سرمايه گذاري اوليه                             50.000.000        50.000.000
30/2/84  سرمايه گذاري مجدد                            10.000.000        60.000.000

---

          عنوان حساب : بانك

---

   تاريخ             شرح                 مبلغ بدهکار        مبلغ بستانکار          مانده

---

15/1/84   سرمايه گذاري اوليه    50.000.000                              50.000.000
17/1/84   خريد اثاثه                                           2.000.000      48.000.000
30/1/84   هزينه اجاره                                         1.000.000      47.000.000
30/1/84   درآمد دوره آموزشي    3.000.000                                50.000.000
15/2/84   حقوق حسابدار                                   1.000.000       49.000.000
16/2/84   واريز به صندوق                                    500.000          48.500.000
25/2/84   دريافت وام                 30.000.000                              78.500.000
28/2/84   برداشت حسن                                    1.500.000       77.000.000
30/2/84  سرمايه گذاري مجدد    10.000.000                               87.000.000

---

 

1) در تاريخ 28 ارديبهشت آقاي حسن مبلغ 1.500.000 ريال از حساب بانك براي استفاده شخصي برداشت نمود .
توضيح :
حساب برداشت جزو حسابهاي موقت است كه ماهيت بدهكار دارد

---

                تاریخ          شرح                 مبلغ بدهکار               مبلغ بستانکار

---

            28/2/84        برداشت              1.500.000
                                       بانك                                          1.500.000 
                        بابت برداشت از حساب بانك توسط حسن براي مصرف شخصي

---

2) در تاريخ 30 ارديبهشت آقايان محمد و حسن براي توسعه كار خود مبلغ 10.000.000 ريال ديگر بعنوان سرمايه گذاري مجدد به حساب بانك واريز كردند .

---

                تاریخ          شرح                 مبلغ بدهکار               مبلغ بستانکار

---

            30/2/84        بانك                   10.000.000
                                  سرمايه گذاري مجدد                         10.000.000
                          بابت سرمايه گذاري مجدد آقايان محمد و حسن

---

* برداشت عبارت است از مبالغي كه صاحبان واحد مالي براي مصارف شخصي خود از واحد مالي برداشت ميكنند (با توجه داشت كه طبق تعاريف گذشته شخصيت حقوقي واحد مالي جداي از صاحبان آن است)
** حسابهاي موقت حسابهايي هستند كه در پايان سال مالي بسته ميشوند يعني مانده آنها صفر ميشود البته در آينده نزديك در اين باره بيشتر توضيح ميدهيم .

اين هم 2 مثال ديگه براي امروز كه تعدادي اصطلاحات جديد درشون هست سعي ميكنم از هر موضوع يك مثال ساده بزنم اميدوارم مورد استفاده قرار بگيره .

1) در تاريخ 20 ارديبهشت آقاي حسن تعدادي لوازم التحرير و كتب آموزشي  به مبلغ 500.000 ريال خريداري نمود كه قرار شد وجه آنرا در پايان خرداد ماه به فروشنده پرداخت نمايد .

---

                تاریخ          شرح                 مبلغ بدهکار               مبلغ بستانکار

---

            20/2/84        ملزومات             500.000 
                                       بستانكاران                                 500.000
                          بابت خريد لوازم التحرير و كتاب آموزشي

---

2) در تاريخ 25 ارديبهشت موسسه الف وام يكساله بدون بهره اي به مبلغ 30.000.000 ريال دريافت كرد كه در ازاي آن سفته اي به همان مبلغ به سررسيد يكسال بعد صادر كرد و به وام دهنده تسليم نمود .

---

                تاریخ          شرح                 مبلغ بدهکار               مبلغ بستانکار

---

            25/2/84        بانك                   30.000.000 
                                اسناد پرداختني                                 30.000.000 
      بابت در يافت وام يكساله در ازاي تسليم يكبرگ سفته به سررسيد يكسال بعد

---

* ملزومات شامل لوازم مصرفي كم ارزشي هستند كه انتظار ميرود در طول يكسال مصرف شوند .
** بستانكارن به اشخاص حقيقي يا حقوقي كفته ميشه كه از واحد مالي طلبكار هستند به عبارت ديگر واحد مالي به آنها بدهكار است .
*** اسناد پرداختني شامل چك ، سفته كه داراي سررسيد معين ميباشند و در قبال طلب اشخاص به آنها تسليم ميشود .

 

 

در اين يادداشت 3 رويداد مالي رو مثال زدم كه 2 موردش رو قبلاً نمونه داشتيم ولي يك موردش يعني شماره 2 كمي جديدتره بايد بگم كه من سعي كردم مثالها رو تا ميتونم ساده بيان كنم كه قابل فهم باشه ولي اگر باز هم نقطه ابهامي هست پيام بگذاريد سعي ميكنم جواب دقيقتري بدم.
 
1) آقاي علي از ابتداي فروردين ماه بعنوان حسابدار موسسه استخدام شده و در 15 ارديبهشت آقاي محمد چكي به مبلغ 1.000.00 ريال بعنوان حق الزحمه فروردين ماه به آقاي علي داد .
2) در تاريخ 1۶ ارديبهشت آقاي محمد چكي به مبلغ 500.000 ريال صادر نمود تا پس از نقد شدن جهت پرداخت هاي ضروري در صندوق موسسه نگهداري شود .
3) در تاريخ 1۶ ارديبهشت آقاي محمد مبلغ 250.000 ريال جهت پرداخت هزينه هاي آب و برق و تلفن بصورت نقد به آقاي علي داد.
توضيح :
رويدادهاي 1 و 3 مانند گذشته يك حساب هزينه بدهكار شده و در مقابل آنها حساب صندق يا بانك بدليل كاهش دارايي بستانكار شده اند اما در رويدا مالي 2 بايد دقت داشت كه يك حساب داريي (صندوق) افزايش پيدا كرده پس بدهكار شده و در مقابل آن حساب دارايي ديگري (بانك) كاهش پيدا كرده و بستانكار شده است.
ثبت 1 :

---

                تاریخ          شرح                 مبلغ بدهکار               مبلغ بستانکار

---

            15/2/84        هزينه حقوق        1.000.000  
                                        بانك                                         1.000.000
                        بابت پرداخت حقوق فروردين ماه حسابدار موسسه

---

ثبت 2 :

---

                تاریخ          شرح                 مبلغ بدهکار               مبلغ بستانکار

---

            16/2/84        صندوق               500.000 
                                       بانك                                          500.000
                          بابت شارژ صندوق موسسه

---

ثبت 3 :

---

               تاریخ           شرح                  مبلغ بدهکار         مبلغ بستانکار

---

            16/2/84 هزينه آب و برق و تلفن    250.000 
                                              صندوق                             250.000
                             بابت پرداخت هزينه هاي آب و برق و تلفن بصورت نقد

---

 

فرض كنيم موسسه تاسيس شده توسط محمد و حسن يك موسسه آموزشي است و در ازاي برگزاري كلاسهاي آموزشي مبالغي را دريافت مي كند .
مثال زير را با دو فرض شرح ميدهيم:

فرض 1 :

طي فروردين ماه 1384 مبلغ 5.000.000 ريال از شركت كنندگان در دوره هاي آموزشي مختلف بر اساس فيشهاي واريزي بانك دريافت شده است .
تجزيه و تحليل :

با توجه به اينكه مبلغ مذكور به حساب بانك واريز شده است پس يك دارايي (حساب بانك)افزايش پيدا كرده (بدهكار) و درمقابل حساب درآمد كه ماهيتاً بستانكار است قرار دارد.

ثبت حسابداري آن در دفتر روزنامه به شكل زير انجام  ميشود :

---

                تاریخ          شرح                 مبلغ بدهکار               مبلغ بستانکار

---

            ۳۰/۱/۸۴        بانک                  ۵.۰۰۰.۰۰۰  
                                     درآمد                                            ۵.۰۰۰.۰۰۰
                        بابت دریافت حق ثبت نام در کلاسهای آموزشی فروردين ماه

---

فرض 2 :
از مبلغ 5.000.000 ريال مبلغ 3.000.000 ريال به حساب بانك واريز شده و مابقي بعنوان طلب موسسه از شركت كنندگان در دوره هاي آموزشي  قرار است حداكثر تا تاريخ 15/2/1384 به حساب بانك واريز گردد .
تجزيه و تحليل :
در اين حالت 2 حساب دارايي در مقابل حساب درآمد بدهكار ميشوند (حساب بانك و حساب بدهكاران)چون ازكل مبلغ مقداري به حساب بانك واريز شده و مقداري در طلب شركت از ديگران مانده است .
ثبت حسابداري آن در دفتر روزنامه به شكل زير انجام  ميشود :

---

                تاریخ          شرح                 مبلغ بدهکار               مبلغ بستانکار

---

            ۳۰/۱/۸۴        بانک                    ۳.۰۰۰.۰۰۰             
                               بدهکاران              ۲.۰۰۰.۰۰۰  
                                        درآمد                                            ۵.۰۰۰.۰۰۰
                         بابت در يافت حق ثبت نام كلاسهاي آموزشي فروردين ماه

---

ضمناْ در تاريخ ۱۵/۲/۸۴ زماني كه مابقي طلب موسسه به حساب بانك واريز شد ثبت زير در دفتر روزنامه عمل ميشود :

---

                تاریخ          شرح                 مبلغ بدهکار               مبلغ بستانکار

---

            ۱۵/۲/۸۴        بانک                  ۲.۰۰۰.۰۰۰
                                    بدهكارن                                         ۲.۰۰۰.۰۰۰
                       بابت دریافت تتمه حق ثبت نام در کلاسهای آموزشی فروردين ماه

---

 

 

بنظرم ميرسه براي ادامه مطالب بايستي با دو مفهوم جديد درآمد و هزينه آشنا بشيم كه به شكل زير تعريف ميشوند :

درآمد : عبارت است از افزايش در سرمايه ( حقوق صاحبان سهام ) بجز موارد مرتبط با آورده صاحبان سرمايه مي باشد به عبارت ديگر درآمد شامل مبالغي است كه بابت انجام خدماتي كه باري ديگران انجام ميدهيم دريافت ميكنيم و يا طلبكار ميشويم.

هزينه : عبارت است از كاهش در سرمايه ( حقوق صاحبان سهام ) بجز موارد مرتبط با برداشت هاي صاحبان سرمايه مي باشد به عبارت ديگر هزينه شامل بهاي اشيا و خدماتي است كه براي بدست آوردت درآمد بايستي پرداخت شود. مانند هزينه آب و برق و تلفن هزينه اجاره و ...

به شكل ساده تر ميتوان گفت درآمد يك عامل مثبت و هزينه يك عامل منفي در بدست آوردن سود مي باشد .

حالا با توجه به مطالب بالا مثال قبل را با هم ادامه ميديم

فرض كنيم حسن در تاریخ ۳۰/۱/۸۴  مبلغ 1.000.000 ريال بابت اجاره فروردين ماه محل شركت بوسيله چك پرداخت نمايد .

تجزيه و تحليل :
بايد توجه داشت كه هزينه ماهيت بدهكار دارد در رويداد مالي بالا از يك طرف حساب هزينه اجاره افزايش پيدا كرده پس بدهكار ميشود و از طرف ديگر براي پرداخت هزينه مذكور يك دارايي كاهش پيدا كرده پس حساب بانك بستانكار ميشود .

ثبت حسابداري آن بصورت زير در دفتر روزنامه انجام ميشود :

---

         تاریخ          شرح                 مبلغ بدهکار        مبلغ بستانکار 

---

       ۳۰/۱/۸۴         هزینه اجاره         ۱.۰۰۰.۰۰۰  

                                             بانک                                  ۱.۰۰۰.۰۰۰

                        بابت پرداخت اجاره فروردین ماه دفتر شرکت توسط حسن

---

* مفهوم حقوق صاحبان سهام شامل سرمایه سهام عادی و سود انباشته و اندوخته ها می باشد که بعداْ در مورد آن مفصل بحث خواهیم کرد .

فرض کنید که آقای محمد در تاریخ ۱۷ فروردین تعدای میز و صندلی اداری (اثاثه) به مبلغ ۲.۰۰۰.۰۰۰ ریال جهت شرکت خریداری نماید که وجه آنرا از طریق بانک پرداخت نموده است .

 

تجزیه و تحلیل :

اثاثه نوعی دارایی به حساب می آید که اصطلاحاْ به آن دارایی ثابت می گویند بنابراین با توجه به تعریف دارایی چون خرید دارایی انجام پذیرفته است پس حساب اثاثه بعنوان یک دارایی افزایش یافته (بدهکار)و از آن طرف دیگر چون جهت خرید اثاثه از یک دارایی دیگر بنام بانک استفاده شده است بنابراین حساب بانک کاهش یافته است (بستانکار) .

ثبت حسابداری که بایستی در دفتر روزنامه انجام شود به شرح زیر است :

 

---

               تاریخ          شرح                 مبلغ بدهکار               مبلغ بستانکار

---

            ۱۷/۱/۸۴         اثاثه                  ۲.۰۰۰.۰۰۰  

                                     بانک                                            ۲.۰۰۰.۰۰۰

                        بابت خرید اثاثه اداری توسط محمد

---

* دارایی ثابت (اموال ماشین آلات و تجهیزات) دارایی هایی هستند که خرید آنها جهت استفاده در شرکت بوده یعنی برای فروش نمی باشند و دارای عمر طولانی بوده و ضمناْ استهلاک پذیر هم هستند .

 

حالا باتوجه به تعاریفی که گفته شد برای بهتر فهمیدن مطالب یک مثال ساده رو با هم شروع میکنیم .

 مثال ۱:
رويداد مالي زير در شرکت الف در ابتداي سال 13۸۴ انجام شده است .

محمد و حسن درفروردين ماه سال ۱۳۸۴ تصميم به تأسيس شرکت الف گرفتند . پس از ثبت شرکت محمد در ۱٥ فروردين یک حساب جاري در بانک ملی به نام خود و شریکش افتتاح مي كند و مبلغ ۵۰.۰۰۰.۰۰۰ ريال به عنوان سرمايه شرکت به آن حساب واريز مي نماید. 

 تجزيه و تحليل:
با تأسيس شرکت يك واحد اقتصادي كه به آقايان محمد و حسن تعلق دارد با شخصیت حسابداری مستقل از آنها ايجاد مي شود و با افتتاح حساب جاري و واریز ۵۰.۰۰۰.۰۰۰ ريال به اين حساب، شرکت صاحب یك قلم دارائي به نام نقد و بانك مي گردد که طرف مقابل آن حساب سرمایه است.

ثبت حسابداری آن به شکل زیر در دفتر روزنامه نوشته میشود :

---

               تاریخ          شرح                 مبلغ بدهکار               مبلغ بستانکار

---

      

           ۱۵/۱/۸۴         بانک                  ۵۰.۰۰۰.۰۰۰  

                                     سرمایه                                     ۵۰.۰۰۰.۰۰۰

                        بابت سرمایه گذاری اولیه محمد و حسن

---

* بر طبق اصول حسابداری شخصیت حسابداری شرکت بعنوان یک شخصیت حقوقی مستقل از شخصیت سرمایه گذاران و اداره کنندگان شرکت است که در این باره بعداْ مفصل بحث خواهیم کرد .
***درس۵ ***

حسابداري بعنوان يك سيستم :

حسابداري بعنوان يك سيستم اطلاعاتي است كه داده هاي ورودي آن يعني اطلاعات و اسناد معاملات مالي است كه پس از پردازش به شكل صورتهاي مالي و گزارشات مختلف از سيتم خارج ميشوند

چرخه حسابداري :

اطلاعات مالي در يك سيستم حسابداري و بر اساس تعريف حسابداري براي رسيدن به نتيجه نهايي يعني گزارش دهي بايستس مراحل زير را طي كند .

ا ) شناسايي و ثبت معاملات و رويدادهاي مالي

2) نوشتن در دفتر روزنامه

3) انتقال مانده ها از دفتر روزنامه به دفتر كل

4) تهيه تراز ازمايشي

5) انجام ثبت هاي اصلاحي لازم

6) تهيه صورتهاي مالي

7) بستن حسابها در پايان سال و مجدداً گشايش حسابها درسال بعد

 

 

***درس۴***

برای شروع حسابداری عملی دانستن مقداری تعاریف و اصطلاحات الزامی به نظر میرسه بخاطر همین سعی کردم تعاریف ابتدایی و اولیه رو به شکل زیر براتون ارائه بدم .

دفتر روزنامه : تمامي معاملات روزانه واحد تجاري به ترتيب تاريخ وقوع در اين دفتر به شكل خاصي كه بعداً خواهيم گفت ثبت ميشوند .

دفتر كل :  معاملا ت ثبت شده در دفتر روزنامه به صورت حداقل هفته اي يك بار به دفتر كل منتقل ميشوند .

حساب : به منزله پرونده اي مفصل از تغييراتي است، كه در يك دارائي خاص يا يك بدهي خاص يا سرمايه صاحب مؤسسه، طي يك دوره زماني معمولاً يك سال رخ مي دهد و ابزار اصلي ثبت و خلاصه كردن اطلاعات مالي است.

حساب به شكل T  : معمولا براي خلاصه كردن هر حساب از شكل T استفاده ميشود كه به سمت راست آن بدهكار و به سمت چپ آن بستانكار ميگويند .                          

                        عنوان حساب

   

بدهكار : سمت راست هر حساب را بدهكار يا كيرنده انتفاع ميگويند .

بستانكار : سمت چپ هر حساب را بستانكار يا دهنده انتفاع ميگويند .

دارايي : شامل منابع اقتصادي واحد تجاري هستند كه انتظار ميرود درآينده منافعي براي مالكان آن واحد داشته باشد.

بدهي : حقوق مالي اشخاص غير از مالكان نسبت به دارائي هاي يك واحد اقتصادي را بدهي گويند.

سرمايه : حق يا ادعاي مالك يا مالكين نسبت به دارائي هاي يك واحد اقتصادي را، سرمايه گويند.

سال مالي : در حسابداري معمولاً يك سال شمسي را بعنوان سال مالي انتخاب ميكنند ولي گاهي از دوره هاي 3 ماهه، 6 ماهه و 9 ماهه نيز استفاده ميشود كه به آن دوره مالي ميگويند .

معادله حسابداري :   دارائي = بدهي + سرمايه

ثبت : عبارت است از نگارش حسابداري يك رويداد مالي در حساب هاي مربوطه يه شكلي خاص .

 

***درس ۳***

استفاده کنندگان از اطلاعات حسابداری

در درس قبلی با صورتهای مالی به عنوان محصول نهایی چرخه حسابداری آشنا شدید در این درس میخوام براتون بگم چه کسایی از این محصول استفاده کرده و سود میبرن .

 به صورت کلی تمام کسانی که از صورتهای مالی استفاده می کنند را می توان به شکل زیر طبقه بندی نمود :

1- افراد

 تک تک افراد برای محاسبـه حقوقی که دریافت می کننـد ، برای سرمایه گذاری در شـرکتها این اطلاعات به آنها کمک شایانی میکنه.

2- واحدهای تجاری

اصولاً مدیران برای ارزیابی واحد خود ، برای تصمیم گیری در جهت گسترش یا کاهش فعالیتــــهای یک قسمت ، برای تعیین میزان پولی که می خواهندتامین مالی کنند و غیره اطلاعات حسابداری راهنمای آنها خواهد بود.

3- سرمایه گذاران

حتماً می دونید که وجه نقد لازم برای شروع فعالیت شرکت را سرمایه گذاران تامین می کنند بنابراین این دسته افراد برای اینکه بتوانند با اطمینان بیشتری سرمایه گذاری خود را انجام بدهند با این اطلاعات سرو کار دارند .

4- موسسات و نهادهای دولتی

بورس واوراق بهادار برای تدوین مقررات حاکم بر بازار ، واحد تجاری را ملزم به افشای اطلاعات مالی میکنه .

۵- مقامات مالیاتی

همانطور که میدونید مالیات بر اساس اطلاعات مالی ارائه شده شرکتها وضع می شود .

6- سایر استفاده کنندگان

کارکنان و اتحادیه های کارگری برای محاسبه حقوق و پاداش خود،حتی انجمن های حمایت از مصرف کنندگان نیز از این اطلاعات استفاده می کنند .

هر چند که استفاده کنندگان از اطلاعات حسابداری اقشار مختلف مردم می باشند ولی کلاً می توان آنها را به دو گروه استفاده کنندگان داخلی و استفاده کنندگان خارجی عمده تقسیم بندی کرد که خود این موضوع هم مبنای تقسیم بندی حسابداری به دو رشته حسابداری مالی و حسابداری مدیریت می باشد

 

****درس۲****

نهایت چرخه حسابداری ؟

یکی از مهمتـرین محصـولات تولیـدی سیستم اطلاعـاتی حسابـداری ، صورتـهای مالی می باشــد که ابزار لازم جهت تصمیم گیری شرکت ها و افراد بسیار موثر بوده و میشه گفت توان تصمیم گیری آنها را بالا می بره.

اما صورتهای مالی چیست ؟

صورتهای مالی همانطور که از نامشان پیداست یکسری مدارک قابل استناد می باشد که فعالیتهاو وضعیتهای مالی افراد یا واحد های تجاری را درقالب اعداد و ارقام پولی بیان می کنند.که سوالات مختلفی را در رابطه با فعالیتهای مالی واحد مربوطه بدون پاسخ نمی گذارند.

سوالاتی از جمله :

                            آیا واحد تجاری سود آور بوده یا نه ؟

                            آیا واحد تجاری قادر به ادامه فعالیت است یا نه ؟

                            آیا واحد تجاری پولی برای گسترش فعالیت خود دارند یا نه ؟

                            و آیا .......

که پاسخ تمام سوالات منجر به سرمایه گذاری یا عدم سرمایه گذاری در واحد تجاری و یا دادن اعتبار به آنها می باشد .